Làm thế nào để phân biệt mật ong nuôi và mật ong rừng?

Mật ong nuôi và mật ong rừng khác nhau như thế nào? Đó là câu hỏi của khách hàng hay hỏi mỗi khi mua mật ong. Bài viết này sẽ cung cấp những kiến thức cơ bản về mật ong nhằm giúp khách hiểu và có quyết định mua hàng đúng

1. Mật ong là gì?

Theo tiêu chuẩn Việt Nam: TCVN 12605:2019 : Mật ong (honey): là chất ngọt tự nhiên được ong mật thu từ mật hoa, dịch tiết thực vật hoặc dịch tiết của côn trùng sống trên cây được chuyển hóa, loại nước rồi trữ lại trong tổ cho đến khi chín hoàn toàn, không được pha trộn.

Bảng giá trị dinh dưỡng của mật ong
Bảng giá trị dinh dưỡng của mật ong

 

2. Mật ong nuôi

  • Mật ong nuôi trên thế giới: Nghề nuôi ong đã có từ thời Ai Cập cổ đại. Người Ai Cập cổ xưa đã biết nuôi ong và di chuyển ong theo mùa hoa để thu được nhiều mật. Năm 1814, nhà nuôi ong người Ucraina là P.I. Prokovich đã sáng chế ra thùng nuôi ong có cầu tháo lắp, mở ra một thời kỳ mới cho nghề nuôi ong ở Ucraina và Nga cũng như toàn thế giới. Các giống ong nuôi phổ biến là:
    • Apis Mellifera, giống ong châu Âu: ong to, làm ra nhiều mật, dễ nuôi, năng suất cao, thường gọi là ong Ý.
    • Apis Cerana, giống ong châu Á, phát triển mạnh ở Trung Quốc, Ấn độ, Thái Lan. Ong nhỏ, khó nuôi, thường được gọi là ong nội (nội địa)
  • Mật ong nuôi ở Việt nam: Ở Việt Nam, ông bà ta đã biết nuôi ong từ xa xưa. Tổ ong làm từ các cây gỗ mục rỗng ruột. Mãi đến những năm 1960 phương pháp nuôi ong theo cách của người Ucraina mới được áp dụng. Cho đến nay nuôi ong lấy mật đã trở thành một nghề. Nghề ong đã làm giàu cho nhiều người nông dân Việt Nam. Sản phẩm làm ra vừa phục vụ bà con trong nước, vừa xuất khẩu ra thế giới. Có hai giống ong được nuôi ở Việt nam là giống ong Ý và ong nội địa. Con ong nội địa nhỏ hơn, vì thế khi đi khai thác mật sản lượng được ít hơn, các trại ong ở Việt Nam phần lớn sử dụng giống ong Ý để khai thác mật ong. Chúng khỏe hơn, ít bệnh tật lại cho năng suất làm việc cao hơn ong nội.
  • Nghề nuôi ong lấy mật hiện nay đã giúp Việt Nam đứng hàng thứ 8 trong 10 nước xuất khẩu mật ong lớn nhất trên thế giới. Điều này cho thấy sự ưu ái của thiên nhiên dành riêng cho Việt Nam. Việt Nam sở hữu 2/3 diện tích là đồi núi, cao nguyên,  khí hậu bốn mùa, hoa quả nhiều mầu sắc là điều kiện thuận lợi cho đàn ong làm mật. Hương vị của mật hoa ở Việt Nam rất đa dạng và đặc sắc, không ở đâu có. Bởi lẽ đó mà ong hút mật hoa của hoa rừng, hoa thảo dược, cây cỏ tự nhiên, cây ăn trái, cây lấy gỗ…trên núi, trên rừng, cao nguyên đất đỏ tới đất ngập mặn mang về tổ. Chính các con ong luyện mật hoa thành mật ong. Và người nuôi mong mới khai thác các loại mật này để phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
mật ong rừng và mật ong nuôi
Phân biệt mật ong rừng và mật ong nuôi
  • Như vậy, khi nuôi ong, người ta chỉ làm các thùng gỗ để ong làm tổ trong đó. Con người không tạo ra mật ong. Mật ong là do ong hút mật hoa mang về tổ luyện mà thành. Muốn có nhiều mật hoa, người nuôi phải đưa ong lên rừng, đến các vùng có nhiều hoa. Ong mật không thể sống trong thành phố vì không có cây cối. Nhiều người hiểu là ong ăn đường là làm ra mật. Theo logic ong ăn đường mà làm ra mật thì có nhiều công ty sẽ mở trại ong trong thành phố thu hút khách du lịch và khai thác mật ong mà không phải tốn công lên rừng xuống biển tìm nguồn mật hoa cho ong. Thức ăn của ong mật là mật hoa, phấn hoa. Chính vì thế để khai khác được mật ong người nuôi ong phải đưa đàn ong đi đến vùng có hoa. Ngày nay, đàn ong nuôi được di chuyển bằng ô tô, đi từ vùng núi này đến vùng núi khác theo chiều dài của đất nước. Từ nơi người nuôi đặt các thùng ong, đàn ong bay đi hút mật hoa mang về tổ luyện thành mật ong. Cũng vì thế, mật ong nuôi có nhiều tên gọi khác nhau:

Để lấy được mật ong từ tổ, người nuôi ong lấy các cầu ong ra khỏi thùng ong, cắt bỏ lớp nắp sáp bên bên, bỏ vào thùng quay ly tâm và lấy mật ong nguyên chất. Sau đó trả lại cầu ong vào thùng để ong tiếp tục làm mật và sinh sống. Mật ong nuôi đem lại sản lượng lớn, kiểm soát được các chỉ tiêu theo quy định. Việc nuôi ong là theo các bộ hướng dẫn kỹ thuật nuôi ong, khai thác mật ong. Hiện nay cả thế giới đang tiêu dùng loại mật ong nuôi.

cầu ong chín
Cầu ong chín – mật ong rừng nguyên chất

3. Mật ong rừng

Đây là loại mật ong lấy từ các tổ ong rừng sống dã sinh. Ong mật tạo bầy đàn ở các cánh rừng hoang dã, vườn cây, núi. Chúng này tự làm tổ trong các hố đá, hoặc các bầu ong ở cành cây. Khi người đi rừng hay ra rẫy thấy tổ ong, người ta hun khói đuổi ong đi và lấy xuống cả tổ và văt mật bằng tay. Có 2 giống ong sống hoang dã trong tự nhiên là ong khoái (to khỏe hơn) và ong ruồi ( nhỏ bé hơn).

tổ ong rừng dã sinh
Mật ong rừng được khai thác từ tổ ong rừng dã sinh

Ở Việt nam, các tỉnh có địa hình đồi núi, vườn rẫy cây cối nhiều sẽ là nơi trú ngụ của các tổ ong dã sinh. Khi người dân đi làm rẫy thấy là phá tổ mang về, vắt mật dùng và bán. Có nhiều người hiểu ong dã sinh trong rừng là sẽ đi hút mật cả cánh rừng. Đó là nhầm lẫn của rất nhiều người. Các con ong nhỏ bé sẽ chỉ bay đi hút mật hoa với bán kính 3-5 km là tối đa. Vì thế ong tự nhiên ở đâu thì mật ong thường được lấy ở những cây hoa rừng, cây tiết mật xung quanh tổ của nó.

Tuy nhiên, rừng hiện nay thì bị cấm và lượng tổ ong tự nhiên thì cạn kiệt. Nhiều người vẫn cứ bỏ tiền triệu gửi về quê để tìm mua mật ong rừng. Giá mật ong rừng cao không phải vì nó tốt hơn mật ong nuôi mà nó là giá phải trả cho thời gian và sự nguy hiểm cua người đi rừng tìm ong dã sinh. Săn mật dã sinh không phải là một nghề được nhà nước bảo hộ. Việt Nam có hiệp hội nuôi ong, nhưng không có hiệp hội săn ong. Tìm kiếm mật ong rừng dã sinh là cách tiêu dùng không được khuyến khích. Săn mật ong rừng dã sinh đồng nghĩa với việc phá tổ ong, làm cho ong mất tổ và chết đi.

4. BẢNG PHÂN BIỆT MẬT ONG NUÔI VÀ MẬT ONG RỪNG

Đặc điểmMẬT ONG NUÔIMẬT ONG RỪNGChú ý
Nguồn gốcNgười bán cung cấpNgười bán cung cấpNgười bán biết rõ nhất sản phẩm của mình
Con ongOng mật từ giống Ong ý hoặc ong nội địaOng nội địa, có thể là ong khoái hay ong ruồi.Nếu là nhà sản xuất, trại ong mới biết còn người mua đi bán lại có khi không biết
Cách khai thácQuay mật bằng thùng inox ly tâmVắt mật bằng tay
Độ sánhSánh  tới sánh đặc tùy theo mùa quay mật, loại câySánh lỏng tới sánh

Tùy người săn mật thấy tổ lấy ngay thì hay bị thu non

HươngHương đặc trưng của loại hoa đàn ong lấy mật hoặc hương tổng hợp của nhiều loại hoa nếu nhà sản xuất phối nhiều loại mật ong với nhau.Hương tổng hợp của nhiều loại hoa.
Mầu sắcTừ vàng sáng tới vàng nâu, nâu đỏ phụ thuộc vào cây, hoa, vùng ong hút mậtTừ vàng sáng tới vàng nâu, nâu đỏ tùy thuộc vào khu quay mật
Bọt/khí gaKhông cóCó. Khi thấy tổ ong, thợ săn thấy là lấy ngay (nếu không người khác lấy mất) nên nhiều khi mật ong còn non (mật lỏng). Mật non để lâu ngày là hay bị lên men, tạo khí ga. Khi vắt mật bằng tay, mật ong dính nhiều tạp chất, sáp ong, nhộng ong…và không có các thiết bị lọc chuyên dụng nên mật ong có tạp chất, để lâu hay bị lên men
Giá cả300.000-800.000đ/1 lítVô giá, giá do người săn mật quyết định

500.000-2 tr/1 lít hoặc hơn

An toàn vệ sinh thực phẩmđảm bảo sạch sẽPhụ thuộc vào người quay mật, tay khi vắt sạch hay bẩn, chậu, nội đựng
Sản lượngKhai thác ở các vùng núi, cây trồng công nghiệp, cây lấy gỗ, cây ăn trái. Sản lượng VN lọt 8 nước xuất khẩu mật ong lớn nhất thế giới.

Là 1 nghề của người nông dân Việt nam

Sản lượng ít. Chỉ phục vụ người đi săn và vài chục lít bán cho người quen.

Bị quy hoạch rừng. Nguy hiểm

 

Truy xuất nguồn gốc người bánTruy xuất theo thương hiệu, loai mình muaKhó, vì qua người quen hoặc nhờ mua.

 

Giá trị dinh dưỡngGiống mật rừng

Chọn nhãn hiệu uy tín trên thị trường sẽ đảm bảo chất lượng mật ong uy tín

Giống mật ong nuôi.

Trên thế giới chưa ai chứng mình là Mật ong rừng sẽ có chỉ số dinh dưỡng khác Mật ong nuôi

Đóng chaiĐóng chai có nhãn mác

Bán từ công ty, từ các trại ong và siêu thị

thợ săn, thương lái

Lời khuyên dành cho khách hàng

Mật ong rừng là mật ong đa hoa nên hàm lượng vitamin, khoáng chất cao. Mật ong nuôi nếu người bán phối hợp nhiều loại mật ong từ các loại mật hoa cũng tạo nên mật ong đa hoa giống mật ong rừng. Mật ong rừng và mật ong nuôi đều tốt. Tuy nhiên mật ong rừng hiếm và giá bán thường hay bị thợ săn và thương lái đẩy lên cao do khan hiếm.

Mật ong nuôi: Giúp chúng ta thưởng thức nhiều loại mật ong khác nhau do người nuôi ong đưa đàn ong đến từng tỉnh, từng vùng, từng cây ăn trái nên có nhiều loại mật ong. Khai thác số lượng lớn cũng giúp cho giá thảnh rẻ hơn. Bạn có thề yên tâm khi mua mật ong có thương hiệu, có thể truy xuất nguồn gốc bất cứ lúc nào.

99% mật ong được Thế giới tiêu dùng là mật ong nuôi. Tại sao chúng ta lại không?

 

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận